آموزش غیرحضوری خطرات و مقابله با گاز H2S

گاز سولفید هیدروژن گازی کاربردی است که در بسیاری از صنایع استفاده می‌شود. در این مقاله گزارش‌های از جمله نحوه تولید سولفید هیدروژن، منابعی که گاز سولفید هیدروژن وجود دارد، مشخصه های H2S و سایر مطالب مربوط به سولفید هیدروژن را بدست می‌آورید. سپهرگازکاویان تامین کننده گاز سولفید هیدروژن در گرید و حجم های گوناگون می‌باشد. شما می‌توانید با تماس با کارشناسان فروش‌رسانی سفارش خود را ثبت نمایید.

گاز سولفید هیدروژن یا H2S در زمینه فرآوری نفت خام و گاز طبیعی و فرآیند تصفیه سازی پسابها مورد استفاده قرار می‌گیرد. گفته می‌‌شود این گاز در عدم حضور اکسیژن از تخریب میکروبی حاصل می‌گردد. گاز هیدروژن سولفاید گازی بی رنگ است که آتش زا می‌باشد. از سوی دیگر این گاز دارای سمیت و خورندگی است. بوی این گاز چیزی شبیه به تخم مرغ گندیده است. این گاز بدلیل سمیت از تنفس عادی سلولها ممانعت می‌کند.

گاز سولفید هیدروژن کاربردهای زیادی دارد مانند کاربرد H2S در پزشکی، در سنتز ترکیبات آلی که دارای گوگرد هستند و از سوی دیگر بعنوان عاملی در جداسازی آبهای سنگین.

همانطور که در بالا اشاره شد گاز هیدروژن سولفید از تخریب و تجزیه مواد آلی حاصل می‌گردد این گاز حتی ممکن است منبع حیوانی و گیاهی نیز داشته باشد. از دیگر منابع گاز هیدروژن سولفید می‌توان به چشمه های آب گرم، میدان گاز طبیعی، نفت خام و غیره اشاره نمود که اصلی ترین منابع تولید گاز H2S محسوب می‌شوند.

گاز سولفید هیدروژن را می‌توان در آب برخی چاه ها و در خاک هایی که دارای مواد آلی هستند در شرایطی که اکسیژن نباشد یعنی شرایط غیر هوازی دچار تجزیه می‌شوند. معمولا مقدار سولفید کمتر از 10 ppm است ولی گاها بیشتر از این مقدار هم دیده شده است.

یکی از روشهای تهیه و تولید گاز سولفید هیدروژن که در ازمایشگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد واکنش دادن یک اسید قوی با سولفید می‌باشد. در واقع اگر بخواهیم واکنش تهیه گاز سولفید هیدروژن را ارزیابی نمائیم باید گفت اسید سولفوریک که یک اسید قوی می‌باشد را با سولفید آهن واکنش می‌دهند و سولفید هیدروژن یا بعبارتی هیدروژن سولفید تولید می‌شود.

روش دوم تولید سولفید هیدروژن استفاده از گوگرد می‌باشد. بخار آب در حرارت بالا بر روی گوگرد اثر می‌گذارد و سولفید هیدروژن و گوگرد دی اکسید حاصل می‌گردد. در ضمن گاز سولفید هیدروژن(H2S) را می‌شود به روش سنتزی نیز تهیه نمود. یعنی گوگرد و هیدروژن با یکدیگر وارد واکنش شوند و گاز هیدروژن سولفید تولید می‌گردد.

سولفید هیدروژن (Hydrogen sulfide) دارای فرمول شیمیایی H2S گازی است بی‌رنگ، سمی و آتشگیر که بوی آن شبیه به بوی تخم مرغ فاسد می‌باشد. چگالی آن نسبت به هوا ۱/۱۹۰ بوده و در هر لیتر آب مقدار ۴ لیتر H2S می‌تواند حل گردد و‌ردر فشار ۱۰ اتمسفر و در صفر درجه سانتی گراد به مایع تبدیل می شود. این گاز به صورت گاز فاضلاب و متعفن همراه با ایجاد خفقان شناخته می‌شود. این گاز بخاطر سنگین‌تر بودن نسبت به هوا احتمال جمع شدنش در مکان‌های کم ارتفاع تر بیشتر است و به سرعت در هوا پخش می‌گردد بنابراین در مناطق کم ارتفاع نظیر چاه های فاضلاب، گودال ها، تونل ها و راه آب ها تجمع می‌یابد. گاز سولفید هیدروژن از طریق حس بویایی در غلظت های 3/0-01/0 قسمت در میلیون (ppm) قابل تشخیص است. ولی اطمینان به حس بویایی برای تشخیص آن روش درستی نمی‌باشد زیرا در غلظت بالای ppm 100 در مدت چند دقیقه حس بویایی را از کار می اندازد. دیگر نام های این گاز اسید سولفیدریک، هیدروژن سولفوره، هیدروسولفوریک اسید، گاز فاضلاب وگاز ترش هستند.

برای شناسایی گاز سولفید هیدروژن در آزمایشگاه باید بدانیم که اگر کاغذ آغشته به محلول نقره نیترات یا کاغذ آغشته به محلول سرب استات را در معرض گاز سولیفد هیدروژن قرار دهیم سیاه می‌شود.

سولفید هیدروژن هم مانند گازهای دیگر کاربردهای منحصر به فرد خود را در صنایع مختلف دارد که در اینجا چند مورد از کاربردهای مهم این گاز را بیان می‌کنیم.

مقدار کمی هیدروژن سولفاید در تولید گالیوم آرسنید، ایندیوم فوسفید، و زینک سولفید در صنایع نیمه رسانا کاربرد دارد. از گاز هیدروژن سولفید برای جدا کردن فلزات، از بین بردن ناخالصی‌های فلزی و نیز تهیه سولفیدهای فلزی استفاده می‌شود.از سوی دیگر که از سولفید هیدروژن برای این که به فرایند گالوانیزه سرعت دهند به‌ عنوان گاز طبیعی در سیم گالوانیزه گرم کاربرد دارد. کاربردهای دیگر سولفید هیدروژن در صنعت پتروشیمی است که از سولفید هیدروژن برای بازسازی یک سری کاتالیزورها استفاده می‌شود. علاوه بر این در صنایع شیمیایی و پتروشیمی از گاز هیدروژن سولفاید به عنوان یکی از عنصرهای مهم در مخلوط‌های گازی استفاده می‌کنند و از کاربردهای مهم دیگر این گاز این است که سولفید هیدروژن به شکل مخلوط در محیط زیست به منظور برنامه‌‌های کنترل آلایندگی کاربرد دارد. سولفید هیدروژن در تجزیه‌های شیمیایی به عنوان عامل تجزیه‌کننده مورد استفاده قرار می‌گیرد. گفتنی است که سولفید هیدروژن و یا هیدروژن سولفاید منبع اصلی و مهم تولید گوگرد است. برای تولید مواد افزودنی در روانکاری‌هایی که فشار بالا هستند و روغن‌ها از گاز سولفید هیدروژن استفاده می‌کنند. سولفید هیدروژن در صنایع شیمیایی هم کاربرد دارد زیرا در این صنایع از گاز هیدروژن سولفید برای تولید ترکیبات سولفوره مثل مرکاپتان‌ها، سولفیدها و ... استفاده می‌شود همچین از گاز هیدروژن سولفید در نیروگاه‌های هسته‌ای به منظور جداسازی آب سنگین از آب‌های طبیعی استفاده می‌شود.

https://hselearn.ir- آکادمی ایمنی و بهداشت hselea

نکته‌ای که باید در مورد گازهای سمی بدانید این است که گازهای سمی مانند سولفید هیدروژن علائم هشدار دهنده‌ای ندارند که بتوانیم به کمک حواس پنجگانه آن‌ها را احساس کنیم به همین دلیل است به گازهای سمی مانند گاز سولفید هیدروژن عنوان خطر خاموش را نسبت می‌دهند مرسوم‌ ترین نوع تماس با گاز هیدروژن سولفید تنفس این گاز می‌باشد و نیز رایج‌ترین نوع خطری است که این گاز ما را تهدید می‌کند. معمولا بیشتر افراد با وجود مقدار خیلی کمی از گاز هیدروژن سولفید در هوا می‌توانند بوی آن را احساس کنند اما اگر به طور پیوسته در معرض این گاز قرار بگیرند گاز هیدروژن سولفید این قابلیت را دارد که حس بویایی افراد را از کار بیندازد، البته ناگفته نماند که بویایی روش درستی برای تشخیص رشد غلظت گاز سولفید هیدروژن در هوا نمی‌باشد. نکته حائز اهمیت در مورد هیدروژن سولفید این است که این گاز بر غشاء مخاطی تاثیر می‌گذارد و پیامدهای ناشی از تنفس سولفید هیدروژن شامل سردرد، تهوع، حساسیت چشم و پوست می‌باشد.

اگر در معرض گاز سولفید هیدروژن قرار بگیرید یکی از مشکلات بسیار خطرناکی که برای انسان به همراه دارد این است که به سیستم اعصاب مرکزی آسیب وارد می‌کند علاوه بر این که تنفس گاز هیدروژن سولفید با غلظت بالا هوشیاری فرد را از بین می‌برد. گاز هیدروژن سولفید آتش‌گیر است و همانطور که گفته شد در صورت تنفس خطرناک می‌باشد و نیز باعث تحریک تنفسی می‌شود. اگر در مدت زمان طولانی با گاز هیدروژن سولفید مواجه باشید هیدروژن سولفید باعث ضعیف شدن حس بوییدن سولفیدها می‌شود. گفتنی است زمانی که گاز سولفید هیدروژن نشتی پیدا کند و آتش بگیرد نباید آتش را خاموش کرد مگر این که از نشتی گاز به صورت ایمن جلوگیری کنیم.

هیدروژن سولفوره (H2S) که با اسامی دی هیدروژن سولفاید، سولفور هیدروژن سولفورات، هیدروسولفوریک، گاز ترش، هپاتیک اسید، Swamp gas، Sour gas، Sewer gas، Stink damp هم خوانده می‌شود.

همانطور که پیش‌تر گفته شد سولفید هیدروژن گازی بی‌رنگ و بسیار سمی می‌باشد. سولفید هیدروژن به راحتی در آب قابل انحلال است و گاز سولفید هیدروژن قابل اشتعال و انفجار می‌باشد. سولفید هیدروژن گازی خطرناک و کشنده می‌باشد. گاز سولفید هیدروژن در غلظت‌های پایین بوی تخم مرغ گندیده می‌دهد اما این گاز در غلظت‌های بالا بوی شیرین دارد. به این نکته باید توجه شود که در مسمومیت حاد مقدار ماده شیمیایی سولفید هیدروژن وارد شده به بدن بسیار زیاد است و علائم مسمویت در مدت چند دقیقه تا چهار ساعت به وجود می‌آید و اگر اقدامی برای درمان آن صورت نگیرد در عرض چندساعت تا چند روز منجر به مرگ می‌شود. میزان مسمویت با گاز هیدروژن سولفید به غلظت این گاز بستگی دارد. گفتنی است ميزان خطرات ناشي از مسموميت حاد با گاز سولفيد هيدروژن به غلظت اين گاز بستگي دارد بنابراین اگر فرد گاز سولفيد هيدروژن را در غلظت‌هاي پايين استنشاق كند، اين گاز از طريق ريه وارد جريان خون فرد می‌شود در خروجی مكانيسم دفاعی بدن براي حفاظت، آغاز به تجزيه و اكسيد كردن گاز سولفيد هيدروژن كرده و آن را به تركيب بي‌ضرري تبديل مي‌كند. اما در صورت استنشاق گاز سولفید هیدروژن در غلظت بالا و قرار گیری فرد به مدت طولاني در اين محيط، H2S مانند سيانيد به سيتوكروم اكسيداز موجود در ميتوكندري‌ها وصل شده و مانع فعاليت آن مي‌شود و از اين طريق از متابوليسم سلولي اكسيژن جلوگيري مي‌كند. در نتيجه مركز اصلي تنفس در مغز فلج شده و تنفس متوقف مي‌گردد و فرد دچار خفگي مي‌شود، درست مانند زمانی است که كسي گلوي او را با دست بگیرد و فشار دهد. بنابراین باید بسیار ایمن کار کرد زیرا يك كارگر ممكن است در عرض چند دقيقه در اثر غلظت زياد گاز سولفيدهيدروژن بيهوش شود و احتمال نجاتش خیلی کم باشد.

در زمان حاضره یکی از فراوان‌ترین منابع تامین انژری و مواد اولیه صنایع پتروشیمی دنیا، گاز طبیعی می‌باشد.مسئله مهمی که در مورد مخازن گازی باید در نظر گرفت این است وجود گازهای غیر هیدروکربنی است به این دلیل که تجمع گازهای غیر هیدروکربنی در یک مخزن، نه تنها باعث می‌شود که انرژی گرمایی کم شدن پیدا کند و نیز باعث افت بهره‌دهی اقتصادی می‌شود از نظر زیست محیطی اثرات مخرب و جبران ناپذیری در برخواهد داشت، بنابراین به صورت کلی می‌توان گفت که بهره‌برداری از مخازنی که تجمع گازهای هیدروکربنی در آن‌ها بسیار بیشتر از حد معمول است به اصلاحاتی در ساختار زیر بنایی نیاز دارد تا از خوردگی ابزار آلات و نصب تجهیزاتی به منظور حذف و کنترل آن‌ها است به این دلیل که گاز سولفید هیدروژن باعث ایجاد آلودگی‌های زیست محیطی و نیز خوردگی در تجهیزات خواهد شد

سیلندر و کپسول حاوی گاز سولفید هیدروژن را به هیچ عنوان تحت فشار قرار ندهید. قابل ذکر است که این ماده را باید دور از منابع گرما، جرقه، شعله و مواد اکسیدکننده نگهداری کرد و سولفید هیدروژن را باید داخل ظروف مناسب در بسته و لیبل دار قرار دارد این گاز را باید در مکانی که دارای تهویه مناسب است نگهداری کرد. محیط باید ضد انفجار و دارای دمای 50 درجه سانتی گراد باشد. جابه‌جایی گاز سولفید هیدروژن بر پایه قوانین حمل مواد آتش‌گیر است.

برای سفارش سولفید هیدروژن خلوص بالا و با کیفیت به همراه سرتیفیکیت معتبر می‌توانید با کارشناسان عرضه سپهر گاز کاویان تماس حاصل فرمایید تا شما را در این راستا راهنمایی کنند.

سولفید هیدروژن گازی بی‌رنگ، اشتعال پذیر، سمی با بویی تند و طعمی شیرین است. در آب، الکل، نفت و بسیاری از حلال‌ها انحلال پذیر می‌باشد. به عنوان یک اسید ضعیف شناخته می‌شود. سولفید هیدروژن به گاز ترش هم معروف است. شرکت سپهر گاز کاویان تولید کننده و عرضه کننده انواع گاز خلوص بالا آزمایشگاهی و گاز میکس آن‌ها می‌باشد، که یکی از این گازهای خلوص بالا سولفید هیدروژن است. سپهرگازکاویان با افتخار توانسته است گاز خلوص بالای سولفید هیدروژن را با کیفیت بالا و ارزش مناسب تهیه کند و به ارائه برساند. تجهیزات جانبی سیلندرهای گاز سولفید هیدروژن از جمله رگولاتور این گاز با ارزش مناسب در سپهر گاز کاویان به عرضه می‌رسد.

رگزار کننده دوره: آکادمی ایمنی و بهداشت hselea

تلفن:03137777403 الی 03137777405

تلگرام/واتساپ:09109909003