دوره مجازی اصول پدافند غیر عامل در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

دوره مجازی اصول پدافند غیر عامل در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی-آکادمی ایمنی و بهداشت hselea

چکیده:

اگر چه امروزه با پیشرفت فناوری و دانش بشر در عرصه های مختلف به پیشرفتهای چشمگیری دست پیدا كرده اند ولی همزمان با این پیشرفت احتمال آسیب پذیری آنها در برابر بحرانها در دهه های اخیر صعود پیدا كرده است . همین امر منجر شده است كه برای جلوگیری و كاهش خسارات و تقلیل آسیب پذیری در برابر تهدیدات طبیعی حوزه ای به نام پدافند غیر عامل در صنعت نفت تأسیس گردد . اما در كنار تهدیدات طبیعی با توجه به جغرافیای سیاسی كشور ما ، همواره میهن ما در برابر تهدیدات غیر طبیعی بوده و خواهد بود از این رو با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری سازمان پدافند غیر عامل تأسیس گردید . پدافند غیر عامل و مدیریت بحران در كنار هم از مهم ترین رویکردها و راهبردها در حوزه پدافند غیر عامل می باشند . روش تحقیق : در پژوهش حاضر ، با استفاده از روش توصیفی و با بهره گیری از مطالعات و مقاالت متعدد پس از تبیین اصول ، اهداف و تحلیل رویکرد پدافند غیر عامل و مدیریت بحران و نقش آنها در تاسیسات نفتی و گازی ، مورد تحلیل قرار گرفته است . یافته های تحقیق نشان می دهد ، مدیران HSE در بحث پدافند غیر عامل و مدیریت بحران بایستی به گونه ای تالش نمایند تا آمادگی الزم در جهت كاهش خسارت جانی و مالی به مقابله با سرعت و بهبود اوضاع تا سطح و ضعیت عادی در سطح شركت در هنگام اضطرار فراهم آید . از این رو در این مقاله به تفکیک به وظایف و اهمیت پدافند غیر عامل و مدیریت بحران اشاره شده است تا كارشناسان دو حوزه به وظایف كاری خود در زمان بحران آشنا شده كه این منجر به صعود كارایی و بهره وری دو حوزه و از سوی دیگر كاهش اثرات بحران در صنعت نفت می گردد .

مطالعه موردی

در گستره وسیع فعالیتهای زنجیره ای صنعت نفت ، از مرحله اولیه تولید از میادین نفت و گاز تا مرحله نهایی تحویل محصولات نفتی و گازی و پتروشیمی فعال بودن هر بخش از عملیات ، منوط به فعال بودن بخش های دیگر بالادستی و پایین دستی آن بخش می باشد. اجرای پروژه های پدافند غیرعامل بطور همزمان در مراكز عملیاتی موجود صنعت نفت جهت حداكثر آمادگی و فراگیری برای تمامی تأسیسات گوناگون و متعدد صنعت نفت ضروری می باشد . هدف از پدافندغیرعامل، بالا بردن سطح آگاهی پدافندغیرعامل در بخش های HSE، مهندسی ساختمان ، مهندسی نفت )مخازن و تعمیر و تکمیل چاه ها و عملیات ( وزارت نفت و مدیریت صحیح اجرایی اصول پدافند غیرعامل برای پیش بینی و پیشگیری به موجب كاهش آسیب پذيری نیروی انساني، ساختمانها، تأسیسات، تجهیزات و شريانهای حیاتي صنعت نفت با حمالت احتمالی دشمن و حوادث انسان ساز می باشد.

رو ش تحقیق:

شیوه پژوهش توصیفی – تحلیلی و از نوع پژوهش های كاربردی است كه می توان جامعه ی مورد مطالعه را از طریق پیمایشی مورد ارزیابی و آزمون قرار داد این پژوهش ارزیابی ضرورت نقش پدافند غیر عامل و مدیریت بحران در صنعت نفت می پردازد . مطالب ارائه شده حاصل یک مطالعه تجربی و علمی از استقرار برنامه مدیریت بحران و تهیه نظام نامه پدافند غیر عامل در صنعت نفت می باشد.

آشنایی با حوزه بحث پدافند غیرعامل

یکی از اصول دفاع، آمادگی دفاعی است یعنی تدابیر مناسبی برای پیشگیری یا كاهش آسیبها و بحرانهای محتمل ناشی از جنگ اتخاذ شود. اقدامات الزم برای پیشگیری از آسیب اغلب قبل از جنگ و در زمان صلح، با فرصت كافی و به شکل بشر دوستانه انجام میپذیرد. پس از آن در صورت وقوع جنگ باید از گسترش خسارات آن جلوگیری به عمل آمده و در نهایت باید تمام نیروها برای كاهش بحران و خسارتها و كنترل اوضاع به خدمت گرفته شوند تا شرایط به وضعیت مطلوب و عادی بازگردد. از سوی دیگر شرایط و خصوصیتهای جنگ و دفاع متفاوت با شرایط گذشته است و لازم است به مشخصات محیطی جنگ اعم از نوع سلاح ها، تاكتیکها و استراتژیهای روز توجه شود. به ویژه سرعت عمل، گستردگی، پیچیدگی، دقت و همه جانبه بودن آن مدنظر قرار گیرد. از سوی دیگر شناخت دقیق محورهای تهدید، مفاهیم عملیاتی روز و حساسیتها و نقاط ضعف دشمن لازم است. از مشخصه های جنگهای در زمان حاضری آغاز همزمان نبرد در خط و عمق نزدیک و دور یا گسترش عرصه نبرد به همه سطوح جغرافیایی كشور و انهدام زیرساختهای ملی و مراكز حیاتی، حساس و مهم كشور؛ قطع ارتباط رهبری و مدیریت دفاعی و عمومی كشور با مردم و نیروهای دفاعی در گام نخست تهاجم می باشد. مراعات ملاحظات دفاعی و امنیتی بایستی همراه با اصل اثر بخشی، كارآئی و بهره وری باشد در همین راستا برای ارتقاء امنیت )از بعد بین المللی یا از بعد داخلی( نمیتوان با همه نوع تهدید فرضی مقابله كرد بلکه باید مبادی تهدیدهای واقعی شناسائی و به تناسب اهمیت و اولویت هر تهدید، روشهای مقابله با آن را تحلیل و اجرا نمود. علاوه بر این ملاحظات دفاعی و امنیتی در یک طرح ترابری به نحوی اعمال شود كه حمل ونقل به صورت اقتصادی همچنان مقدور باشد و گرنه كارآیی آن طرح ترابری و نهایتا بهره وری تنزل پیدا میكند.

به طور كلی در دفاع غیرعامل میخواهیم :

1 .كشف (Detect)نشویم.

2 .اگر كشف شدیم، شناسایی و ردیابی نشویم.( ماموریت سوژه مشخص نشود).

3 .اگر شناسایی شدیم قابل نفوذ (Hack )یا اختلال (Jam )و یا هدف زنی نباشیم.

4 .اگر مورد هدف، نفوذ یا اختلال و یا هدف زنی قرار گرفتیم، حداقل آسیب پذیری را داشته باشیم.

5 .اگر آسیب دیدیم، بسرعت ترمیم شده و فعالیتها را از سر بگیریم. اینکه چگونه خواستههای فوق عملی شود، محوری ابتکاری، هنرمندانه و خردمندانه است و قالب خاصی برای پیادهسازی این اصول و مالحظات وجود ندارد و به وسعت خالقیتهای فکری بشر و شرایط زمان و مکان بستگی دارد. بنابراین پدافند غیرعامل عنصری پویا و متحرک است كه باید در اولویت تالشهای علمی و پژوهشی قرار گیرد و در همه سطوح مدیریتی، مهندسی و فنی، آموزش داده و توسعه یابد.

جهت گزارش‌ها بیشتر به سایت https://hselearn.ir مراجعه کنید.

پدافند غیر عامل:

پدافند غیر عامل به مجموعه اقداماتی اطالق می گردد كه مستلزم به كارگیری جنگ افزار نبوده و با اجرای آن می توان از وارد شدن خسارت مالی به تجهیزات و تأسیسات حیاتی و تلفات انسانی جلوگیری نموده و یا میزان این خسارات و تلفات را به حداقل ممکن كاهش داد

پدافند غیر عامل درصنعت نفت

مسئولیت پدافند غیرعامل

در وزارت نفت و شركتها به عهده واحدهای زیر می باشد.

در ستاد وزارت نفت اداره كل HSE

درشركت ملی نفت ایران اداره HSE و پدافندغیر عامل و مدیریت بحران

در شركتها تابعه شركت ملی نفت ایران واحد بهداشت ، ایمنی،محیط زیست ،پدافندغیر عامل و مدیریت بحران

واحدهای عملیاتی صنعت نفت ، طرحهای پدافند غیرعامل تأسیسات موجود خود را طبق ضوابط زیر تهیه نموده و اقدامات الزم را در شش بخش مهم بعمل آورند.

پدافند غیر عامل چاه ها و تأسیسات سرچاهی فعال

- نصب شیر ایمنی درون چاهی.

- رنگ آمیزی استتاری شیرآلات سرچاهی در مواقع بروز حملات هوایی.

- پوشش تأسیسات سرچاهی بوسیله تورهای استتاری درمواقع بروز حملات هوایی.

- تعبیه سیستم مناسب كنترل از راه دور شیرهای سرچاهی در داخل حوضچه های بتونی

پدافند غیر عامل خطوط لوله جریانی چاهها

- در صورت فرصت انتقال لوله های جریانی به زیر سطح زمین.

-رنگ آمیزی استتاری لوله های جریانی سطحی در مواقع بروز حملات هوایی.

پدافند غیر عامل تفکیک گرهای سرچاهی و تأسیسات بهره برداری

- ایجاد حائل های حفاظتی مرتفع در فضاهای لازم و موجود در اطراف تفکیک گرها یا محل تجمع تأسیسات در شرایط اضطراری جنگی.

-رنگ آمیزی استتاری كلیه تفکیک گرها و تأسیسات مربوط آنها در مواقع

پدافند غیر عامل چندراهه ها و محل استقرار شیرها

-در صورت قابلیت انتقال چند راهه های ورودی و خروجی خوراک و محصوالت واحدهای بهره برداری به داخل كانالهای بتونی.

-در صورت عدم اجرای ردیف الف این بند احداث حصار حفاظتی در اطراف چند راهه های ورودی و خروجی روزمینی واحدهای بهره برداری

پدافند غیر عامل مخازن ذخیره سازی

- مخازن مراكز بهره برداری نفت و گاز ، كارخانجات گاز و گاز مایع ، پالایشگاههای نفتی و گازی ، مجتمع های صنایع پتروشیمی و خاتمهه های صادراتی و وارداتی مواد نفتی می گردد . این مخازن از نوع فلزی نصب شده درروی زمین هستند كه در مقابل حملات هوائی دشمن بسیار حساس می باشند.

- پیرامون مخازن ، احداث ( Wall Boundry )در صورت عدم وجود دیوار حفاظتی چنین دیواری جهت جمع آوری مایعات نفتی خروجی غیرقابل كنترل از مخازن ضروری است.

-تبصره : 1 در صورت توانایی حجم باید بیست درصد بیش از حجم مخازن باشد.

- تبصره : 2 در صورت فرصت شرایط فوق برای هر مخزن باند مستقلی در نظر گرفته شود.

- سیستم تخلیه شتابان مایعات خروجی مخزن وهدایت آن با استفاده از شیب زمین و هدایت آن به محلهای امن.

- در صورت توانایی ، هر مخزن برای آب و كف پاشی و اطفاء حریق و خنک كردن قابل دسترس باشد.

- در شرایط جنگی روی مخازن رنگ استتار زده شود.

- لوله های ورودی به داخل باند مخازن دارای دو شیر باشند ، یکی خارج از باند دیگری داخل باند ، یکی از این شیرها عالوه براینکه با دست باز و بسته میشود،مکانیکی هم باشد.

- در صورت قابلیت لوله های داخل باند مخازن به داخل كانالهای روبسته بتونی منتقل گردند.

- ساختمانهای تأسیسات جانبی ساختمانهای تأسیسات جانبی شامل انواع تلمبه خانه ها ، كمپرسورخانه ها ، جایگاه توربینها ، ژنراتورها ، تأسیسات برقی و نظایر آنها در مسیر خطوط لوله انتقال مواد نفتی و گازی و از سوی دیگر در دیگر مراكز عملیاتی صنعت نفت می باشد.

- چنانچه ساختمان پستهای فرعی برق دارای پنجره می باشند این پنجره بامصالح ساختمانی مقاوم گرفته شوند. در صورت توانایی ، جداسازی واحدهای اصلی هر تأسیسات جانبی از یکدیگر بوسیله دیوارهای حفاظتی.

- در صورت قابلیت برا ی تأمین برق تلبمه خانه ها دو پست برق و حلقه ( رینگ ) تأمین برق منظور گردد.

- در صورت فرصت محلی برای یک توربین و تلمبه یدک متحرک در هر تلمبه خانه با لوله كشی و كابل كشی های الزم پیش بینی شود ، و واحد بهره بردار چند عدد توربین و تلمبه متحرک در نقاط مناسب جهت انتقال به این نقاط فراهم نماید.

پدافند غیر عامل در مراکزکنترل و اطاقهای فرمان

- حفاظت ساختمان مراكز كنترل و اطاقهای فرمان به وسیله دیوارهای حفاظتی قابل نصب فوری در شرایط جنگی.

- دهانه كانال ورود كابلها به اطاق فرمان غیرقابل نفوذ گردد تا از ورود سیال به اطاق فرمان جلوگیری شود.

- بر روی تابلوهای اطاق كنترل ، منافذ مناسبی ، بدون ارتباط به داخل تابلو به منظور عبور جریان هوا و تقلیل شدت موج انفجار در نظر گرفته شود.

برگزار کننده دوره :آکادمی ایمنی و بهداشت hselea

تلفن:03137777403 الی 03137777405

تلگرام/واتساپ: 09109909003