دوره آنلاین تجزیه تحلیل درخت واقعه ETA-آادمی ایمنی و بهداشت hselea

1 و 1 1 رویداد (ETA) چیست؟

نباید این روش را با روشهای درخت خطا و درخت تصمیم اشتباه بگیرید، آنالیز درخت رویداد یا ETA (به انگلیسی: Event Tree Analysis) یک نمودار درختی با روابط منطقی است که از یک رویداد آغازین شروع میشود و یک توالی زمانی منظم از شروع رویداد تا نتایج و پیامدهای بالقوه آن را فراهم میکند. یعنی به ترتیب نشان میدهد که بعد از رویداد آغازین چه اتفاقاتی میتواند بیفتد. در بسط دادن درخت رویداد، ما رویدادهای احتمالی را همراه با گسترش رویداد آغازین و فرض شکست یا موفقیت توابع 1 بسط میدهیم. وقوع هر رویداد در درخت منوط به وقوع رویدادهای قبلی در زنجیره رویدادهاست. نتایج هر رویداد اغلب باینری فرض میشوند (درست یا نادرست – بله یا خیر)، اما ممکن است شامل چندین نتیجه نیز باشد (به عنوان مثال به شکل زیر دقت کنید.)

مثال از انواع خروجی در درخت رویداد

با مطالعه تمام وقایع تصادفی مربوطه (که با تجزیه و تحلیل اولیه خطر، HAZOP یا روشهای دیگری مانند طوفان فکری مشخص میشوند)، میتوان از ETA برای شناسایی همه سناریوها و توالیهای احتمالی حادثه در یک سیستم پیچیده استفاده کرد. و همچنین میتوان نقاط ضعف طراحی و فرایند را شناسایی کرد و احتمال هر یک از نتایج مختلف ناشی از یک 1 تصادفی را تعیین کرد. ساختار شکست ریسک میتواند در این زمینه برای شما مفید باشد

ETA بخشی طبیعی در آنالیز و مدیریت ریسک است اما ممکن است به عنوان ابزاری برای نشان دادن اثربخشی سیستمهای محافظتی در کارخانه نیز مورد استفاده قرار گیرد. همچنین از تجزیه و تحلیل درخت رویداد برای ارزیابی قابلیت اطمینان انسانی استفاده میشود، به عنوان مثال به عنوان بخشی از روش پیشبینی میزان خطای انسانی (THERP).

ETA بسته به اهداف تجزیه و تحلیل ممکن است کیفی، کمی یا هر دو باشد. در برنامه ارزیابی ریسک کمی، درختان رویداد ممکن است به طور مستقل استفاده شوند یا از طریق FTA دنبال شوند. (ارزیابی ریسک چیست ؟)

یک درخت رویداد ساده برای وقوع انفجار در یک مکان فرضی

آنالیز درخت رویداد ETA معمولاً در شش مرحله انجام میشود:

1. شناسایی (و تعریف) رویدادی تصادفی (اولیه یا آغازین) که ممکن است منجر به عواقب ناخواسته شود
2. شناسایی توابع ایمنی که برای مقابله با رویداد احتمالی طراحی شدهاند
3. ایجاد درخت رویداد
4. بسط درخت از طریق توالی رویدادهای ناشی از حادثه (دنباله حوادث)
5. محاسبه احتمالات / فراوانی برای نتایج شناساییشده
6. گردآوری و ارائه نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل

یک درخت رویداد ساده برای انفجار (گرد و غبار) در شکل بالا نشان داده شده است. به دنبال انفجار رویداد آغازین در شکل بالا، ممکن است:

• آتش سوزی رخ دهد یا ندهد
• سیستم آب پاش عمل کند یا نکند
• سیستم هشدار نصب شده ممکن است عملکرد داشته باشد یا نداشته باشد

جهت کسب اطلاعات بیشتر به سایت https://hselearn.ir رجوع کنید

رویداد آغازین

انتخاب یک رویداد آغازین برای انجام و شروع تجزیه و تحلیل درخت رویداد بسیار مهم است. رویداد آغازین معمولاً به عنوان اولین انحراف قابل توجه از وضعیت طبیعی سیستم که ممکن است منجر به خرابی یا حادثه شود، تعریف میشود. رویداد آغازین ممکن است یک نقص فنی یا برخی خطاهای انسانی باشند و ممکن است توسط تکنیکهایی مانند FMECA شناسایی شوند. برای اینکه آنالیز درخت رویداد نتایج بهتری داشته باشد، رویداد آغازین باید منجر به توالیهای مختلفی از پیامدها شود. اگر رویداد آغازین منجر به ایجاد تنها یک توالی از پیامد شود، FTA روش مناسب تری برای تحلیل مسئله خواهد بود. (پیشنهاد میکنیم مقاله ارزیابی ریسک به روش FMEA چیست را مطالعه نمایید)

رویداد آغازین، اغلب به عنوان یک رویداد مهم احتمالی که از قبل در مرحله طراحی وجود داشته شناسایی و پیش بینی میشود. در چنین مواردی معمولاً موانع و عملکردهای ایمنی برای مقابله با این رویداد در نظر گرفته میشود. بسته به نوع و کاربرد، ممکن است رویدادهای آغازین را کمی متفاوت تعریف کنند. برای آنالیز ایمنی، به عنوان مثال یک راکتور اکسیداسیون، یک تحلیلگر ممکن است “نشت آب خنک کننده به راکتور” را به عنوان یک رویداد اولیه انتخاب کند و در عین حال یک تحلیلگر دیگر “پارگی خط لوله آب خنک کننده” را به عنوان رویداد آغازین انتخاب کند. هر دوی اینها به یک اندازه درست هستند.

هنگام تعریف یک رویداد تصادفی باید به پرسشهای زیر پاسخ دهیم:

• چه نوع حادثهای است؟ (به عنوان مثال، نشتی، آتشسوزی)
• این رویداد کجا رخ میدهد؟ (به عنوان مثال، در اتاق کنترل)
• چه زمانی این رویداد رخ میدهد؟ (به عنوان مثال ، در هنگام کار عادی، در طول تعمیر و نگهداری)

در کاربردهای عملی، گاهی اوقات بحث در مورد آنچه که باید رویداد تصادفی تلقی شود وجود دارد به عنوان مثال، آیا ما باید با نشت گاز، آتش سوزی یا انفجار شروع کنیم!!! هر زمانی که امکان پذیر باشد، باید همیشه با اولین انحراف قابلتوجهی شروع کنیم که ممکن است منجر به عواقب ناخواسته شود.

یک رویداد تصادفی ممکن است توسط موارد زیر رخ دهد:

• نقص سیستم یا تجهیزات
• خطای انسانی
• اختلال در فرآیند

واقعه تصادفی معمولاً “پیش بینی شده” است. طراحان سیستم توابع ایمنی را با هدف پاسخ به این رویداد تصادفی به وسیله قطع زنجیره توالی یا با کاهش عواقب حادثه طراحی کردهاند.

برای هر رویداد تصادفی باید موارد زیر را شناسایی کنیم:

• پیشرفت (های) احتمالی حادثه
• وابستگی های سیستم
• پاسخهای مشروط سیستم به رویدادها

توابع ایمنی در آنالیز درخت رویداد

توابع ایمنی (به عنوان مثال موانع، سیستمهای ایمنی، رویهها و اقدامات اپراتور) که به رویداد آغازین پاسخ میدهند، به عنوان وضعیت دفاعی سیستم در برابر وقوع رویداد آغازین تلقی میشود.

توابع را میتوان در گروه های زیر طبقه بندی کرد:

• سیستمهای ایمنی که به طور خودکار به رویداد اولیه پاسخ میدهند (به عنوان مثال سیستمهای خاموش کننده خودکار)
• آژیر خطری که هنگام وقوع حادثه به اپراتور (ها) هشدار میدهند (به عنوان مثال سامانههای اعلام حریق)
• دستورالعملهای اپراتور پس از هشدار
• موانع یا روشهای مهار که به منظور محدود کردن اثرات رویداد آغازین در نظر گرفته شده است

تحلیلگر باید به ترتیب توالی فعال شدن، همه موانع و توابع ایمنی را که بر عواقب یک رویداد آغازین تأثیر دارد را شناسایی کند. زنجیرههای احتمالی وقایع و گاهی اوقات نیز توابع ایمنی، ممکن است تحت تأثیر عوامل مختلف خطرزا (حوادث یا حالتها) قرار بگیرند مانند:

• احتراق یا عدم اشتعال در نشت گاز
• انفجار یا عدم انفجار
• چه زمانی از روز است
• جهت باد به سمت جمعیت است یا نه
• شرایط هواشناسی
• شامل نشت گاز/مایع هست یا خیر

ساخت درخت رویداد

درخت رویداد، توالی زمانی و زنجیره وقایع پس از رویداد اولیه را نشان میدهد. از رویداد آغازین شروع میشود و از طریق موفقیتها و / یا شکست توابع ایمنی که نسبت به رویداد آغازین واکنش نشان میدهند، پیش میرود. عواقب یا پیامدها رویدادهایی هستند که به طور واضح مشخص شدهاند و از رویداد آغازین ناشی میشوند.

دنبالهای از رویدادها در درخت رویداد

نمودار معمولا از چپ به راست رسم و از رویداد آغازین شروع میشود. هر تابع ایمنی، گرهی در درخت رویداد نامیده میشود و یا به صورت توصیف یک رویداد و یا یک سوال، که معمولا با دو پیامد به شکل باینری (درست یا غلط – بله یا خیر) فرموله میشود. در هر گره، درخت به دو شاخه تقسیم میشود: شاخه بالایی حاکی از آن است که توصیف رویداد در جعبه بالا صحیح است و شاخه پایینی حاکی از آن است که اشتباه است. اگر شرح هر گره را بگونهای فرموله کنیم که بدترین نتیجه همیشه در شاخه بالایی باشد، نتایج معمولا به ترتیب نزولی از بدترین به بهترین حالت رتبهبندی میشوند.

توابع ایمنی باید با یک جمله (منفی) توصیف شود، به عنوان مثال، ” تابع ایمنی X کار نمیکند” که این بدان معنی است که وقتی رویداد تصادفی مشخص شده رخ میدهد، مانع X قادر به انجام عملکرد (های) مورد انتظار خود نیست.

رویدادهای تکمیلی را باید با جملههایی (در بدترین حالت) توصیف کرد، به عنوان مثال:

• گاز مشتعل میشود
• باد به سمت منطقه مسکونی میوزد

خروجیهای یک رویداد منجر به وقایع دیگر میشود. روند توسعه تا رسیدن به پیامدها ادامه دارد. اگر نمودار بیش از حد بزرگ باشد که در یک صفحه ترسیم نشود، میتوان شاخهها را جدا و آنها را در صفحات مختلف ترسیم و صفحات را توسط نمادهای انتقال به یکدیگر مرتبط کرد. برای یک زنجیره از n رویداد، 2 به توان n شاخه درخت وجود خواهد داشت. در بسیاری از موارد ممکن است با حذف شاخههای غیرممکن تعداد کاهش یابد.

مثبت:

• به دنبال یک رویداد اولیه میتوان زنجیرههایی از رویدادها را مجسم کرد
• توابع ایمنی و توالی فعال سازی آنها مشخص میشود
• مبنای خوبی برای ارزیابی نیاز به روشهای جدید / بهبود یافته و توابع ایمنی است

منفی:

• هیچ استانداردی برای نمایش گرافیکی درخت رویداد وجود ندارد
• در هر تجزیه و تحلیل فقط یک رویداد آغازین قابل بررسی است
• به راحتی میتوان از وابستگیهای ظریف سیستم چشم پوشی کرد

ارتباط با کارشناس 1 :

تلفن:03137777403 الی 03137777405

تلگرام/واتساپ:09109909003