آموزش مجازی ارگونومی در محیط کار(مقدماتی)

ارگونومی ,ابزاری است کھ بھ کمک آن انسان قادر است محیط زندگی و کار, و نیز وسایل و تجھیزات مورد استفاده را مطابق با توانمندیھا ویزگیھای خود طراحی کند. کاربرد ارگونومی در طراحی فرآیندھا و سیستم, تاثیر شایان توجھی بر رشد تولید,کاھش ھزینھ ھای درمانی,بیشتر شدن رضایت شغلی ,صعود بھره وری و بھ طور کلی ,فرآوری نیروی کار داشتھ و فزون شدن در آمد ملی و منافع اقتصادی را سبب می شود

در بسیاري از صنایع, ارگونومی به عنوان وسیله اي براي کم کردن آسیبهاي شغلی و میزان حق بیمه پرداختی براي کارگران محسوب می شود . در ارگونومی علاوه بر شرایط کار ،برخی از عوامل که ناشـی از نـوع کار و وظیفه نبوده, ولی اثر قابل توجهی بر کارایی کـار و رضـایت شغلی دارند. نیز وجود دارند این عوامل عبارتند از :

- صدا و ارتعاش

- گرما و سرما

- چرخه کار و استراحت

- عوامل سازمانی

محیط کار عامل مهمی است که در کارایی کارکنان تاثیر مستقیم دارد و با توجه به اینکه اکثریت محیطهاي کاري اصـول اولیـه ارگونومی را رعایت نمی نمایند ، این عدم توجه به اصول اولیـه سـبب ایجـاد ریسـک فاکتورهـاي ارگونـومی و سـبب بـروز مشکلاتی براي کارکنان می گردد پس لازم است جهت رشد کارایی و رضایت مندي ، سـلامت شـغلی در محیط کار برقرار گردد.

سلامت شغلی :

مواردي که در سلامتی شغل داراي اهمیت می باشد عبارتند از:

1 .انطباق شغل با توانایی افراد

2 .کنترل فرد بر روي کار

3 .صعود مهارت

4 .ایجاد فرصت لازم جهت برقراري روابط مناسب با همکاران

5 .داشتن داده‌ها کافی در خصوص کارایی افراد و بازخوراند آن به افراد و سیستم

6 .جلوگیري از حرکات تکراري

7 .جلوگیري از تبعیض و خشونت

8 .جلوگیري از استرس هاي ناشی ازکار

استرس شغلی:

استرس یک پاسخ رفتاري ، جسمی و روانی به عامل استرس ( استرسور ) است و یا به عبارتی یک پاسخ هیجانی و روانی ” مضر “ می باشد که وقتی نیازهاي شغل با نیازها وتواناییهاي فرد سازگار نباشد ایجاد می شود.

عوامل ایجاد استرس:

1 .استرسورهاي سازمانی :

عدم تشویق هاي مالی کارکنان برجسته

تاثیر رفتار مدیریت در مناسبات اداري

عدم قدرت تصمیم گیرکارشناسان فعال در سیستم

2 .استرسورهاي فردي:

عدم شفافیت نقش کارکنان ( شرح وظایف) وعدم رضایت از شغل

وجود تبعیض و بوروکراسی و بار کار زیاد

3 .استرسورهاي محیط کار:

شرایط کاري

خشونت در محیط کار

عدم حمایت اجتماعی

عدم امنیت کاري

تغییر و تطابق

همکار

4 .استرسورهاي فیزیولوژیکی:

تغییر ساعت کاري

جنسیت (زنان شاغل که دوره بارداري و شیردهی و بچه داري را می گذرانند دچار استرس در طی این دورانها می باشند)

ریسک فاکتور هایی که سبب استرس می شود سه دسته اند

ریسک فاکتور مرتبط با کارگر و متاثر بر روي سلامتی عبارتند از:

- شرایط فیزیکی بدن،

- وضعیت روانی ،

- وظیفه موردمحوله خارج ازشرح وظایف کاري

ریسک فاکتورهاي مرتبط با شغل عبارتند از :

- طراحی پروسه کار

- ایستگاههاي کار

- تجهیزات مورد استفاده

-ریسک فاکتور مرتبط با محیط کار عبارتند از :

عوامل زیان آور فیزیکی، شیمیایی، روانی، و شرایط جوي محیط کار

عواقب استرس شغلی در محیط کارعبارتند از :

1 .بیماري

2 .غیبت از کار

3 .عدم رضایت شغلی

4 .حوادث در محیط کار

5 .افت بهره وري

6 .نزول انگیزه

7 .نزول قدرت تصمیم گیري

پیشگیري از استرس:

جهت پیشگیري از استرس و کنتـرل آن لازم اسـت کـه توسـط سیسـتم مدیریتی اقدام نمود و با در نظر گرفتن موارد زیر بـراي کنتـرل آن گـام برداشت پیشگیري و کنترل استرس داراي سه مرحله می باشد :

مرحله اول : شناسایی مشکل

- مربوط به نوع کار

- مربوط به سازمان

- مربوط به محیط کار

یکی از مواردي که در کنترل و مدیریت استرس اهمیت دارد در خصوص طراحی مناسب ایستگاههاي کار می باشد. که این مسئله جزوه حساسـترین و مهمتـرین کارها در ارگونومی می باشد.

طراحی محیط کار متکی به سه عامل مهم می باشد

-دانش ارگونومی

-بازدهی کار و کیفیت کالا

-مشارکت فعال کارفرمایان و کارگران

https://hselearn.ir-آکادمی ایمنی و بهداشت hselea

ارزیابی محیط کار

متدهاي مورد استفاده در ارگونومی جهت ارزیابی محیط کار

جهت ارزیابی ارگونومیکی محیط کار متدهاي متفاوتی وجود دارد که شامل ارزیابی فردي و محیطی می باشد

ارزیابی فردي

- مصاحبه با کارگر و مدیریت

-شامل تکمیل پرسشنامه توسط کارگر

ارزیابی محیطی

توسط کارشناس با ابزار و وسایل موجود در دسترس انجام می گیرد که تعدادي از این ابزارها عبارتند از:

Plibel method روش تشخیص فاکتورهاي استرس زا اسکلتی و عضـلانی کـه ممکـن است سبب ایجاد جراحتی شود

OWAS روشی است که وضعیت بدن را در حالی که در حال انجام کار می باشد مرور می نماید.

RULA ارزیابی شتابان وضعیت بالاتنه در هنگام انجام حرکات تکراري

RIBA یک روش ارزیابی کلی بدن بوده و یک تجزیه و تحلیل توام از اندام فوقانی (بازو, ساعد و مچ), تنه, گردن و پاها را انجام می دهد.

آنتروپومتري

تعریف آنترو پومتري :

Anthropos به معنی انسان و Metrin به معنی اندازه گیري می باشد آنترو پومتري بعنوان شاخه اي از فیزیکال آنتروپولوژي ، به بیان اندازه هاي بدن شامل ابعاد مختلف ،میدان و قدرت عضلات بدن می پردازد. در آنترو پومتري ابعاد اختصاصی فردي مانند : ارتفاع ها، پهناها، عمق ها، فاصله ها، محیط ها و انحناء ها اندازه گرفته می شوند.

در تعیین داده هاي آنتروپومتري سه هدف مد نظرمی باشد :

- طراحی براي انسانهاي حد(خیلی بزرگ یاخیلی کوچک )

- طراحی براي محدوده قابل تنظیم و سازگار

- طراحی براي انسانهاي متوسط اندازه گیري بدن به دو صورت انجام می گیرد :

- استاتیک

- دینامیک

در روش استاتیک

ابعاد بدن در شرایط ثابت شده (استاتیک ) اندازه گیري می شوند

در روش دینامیک

این ابعاد در شرایطی اندازه گیري می شود که بدن در حال انجام کار فیزیکی می باشد یکی از مهمترین کاربردهاي گزارش‌ها آنترو پومتري استفاده از آنها در طراحی فضاهاي کار می باشد بنابر این کلیدهاي کنترلها و دیگر اشیاء مورد استفاده بایستی در داخل این فضا قرار داده شوند.

حمل دستی بار

در مرور هاي ارگونومی ، حمل بار بصورت دسـتی یکـی از مهمتـرین عوامل در ایجاد ناراحتی اسکلتی عضلانی می باشد. براي اجتناب از صدمات استخوانی – عضلانی ناشـی از انجـام فعالیـت مـی هاي جسمانی و جابجایی و حمل بـار بصـورت دسـتی لزومـا " بایستی به طراحی مشاغل بصـورت ماشـینی و مکـانیزه پرداخـت ، چراکه مشاغل نباید به گونه اي باشند که کاربران و اپراتور ها مجبور به انجام حرکات شدید بدنی ، تکرار بیش از حد و یا حمل بـار هـاي سنگین گردند

در بحث حمل بار بایستی اصول زیر مورد توجه قرار گیرد :

1 -مسیر هاي حرکت بایستی خط کشی شده و همیشه تمیز باشد.

2-راهرو ها و مسیر هاي حمل و نقل به اندازه کافی براي حرکت دوطرفه عریض باشند.

3 -سطح مسیر حمل و نقل باید هموار و بدون لغزندگی باشد.

4 -بجاي پله در محل کار از شیب هاي کوتاه بـا شـیب 5 تـا 8 درصـد بـراي پوشاندن اختلاف سطح استفاده شود.

5 -آرایش محل کار بایستی طوري باشدکه نیاز به حمل و نقل مواد به حـداقل برسد

6 -براي کم کردن حمل و نقل دستی بار ، از قفسه هاي چند طبقه در نزدیکی محل کار استفاده شود.

7 -براي بلند کردن ، پایین آوردن و جابجایی چیز هاي سنگین ، از وسایل مکانیکی استفاده شود.

8 -وقتی مواد با دست جابجا می شوند ، اختلاف سطح را از بین برده ویا به حداقل رسانده شود.

حمل بار بصورت دستی

بطور کلی مشاغل و حرفی که در آنها فعالیت هاي بلند کردن بار بصورت دستی انجام می گیرد مشاغلی با طراحی نامناسب و ضعیف تلقی می شوند . اگر حمل دستی بار اجتناب ناپذیر باشد باید بار تا حد توانایی در مقابل و نزدیک تنه و در فاصله بین لگن خاصره و سینه حمل شود . براي بلند کردن بار در مقابل تنه و یا بین پاهـا بایـد ابعـاد کـالا ، انـدازه هـاي مناسبی را داشته باشند وبراحتی و بطور ایمن در دست قرار بگیرند

حمل دستی بار بصورت گروهی

چنانچه بارهایی که بصورت دستی جابجا می شوند ، براي بلند کردن به صـورت یک نفره خیلی سنگین و یا حجیم باشند باید از افراد دیگر براي حمـل آنهـا کمک گرفته شود و بسته هاي مذکور بصورت دو و یاچند نفره حمل شوند

اصول ارگونومیکی در کار با ابزارهاي دستی

1 -ابزار هاي دستی مخصوص را براي وظایف تکراري به کار گیرید اگر انجام کار نیاز به نیروي زیاد دارد ، ازابزارهاي برقی استفاده کنید .

2 -ابزار برقی ایمن تهیه کرده و از محافظ ایمنی استفاده کنید .

3 -ابزار را براي کار تکراري در یک مکان آویزان کنید .

4 -وزن ابزار را به حداقل برسانید . راه هاي مختلفی براي کم کردن وزن ابزارگرفته شده با دست ، وجود دارد مثلا" گذاشتن آن روي یک پایه ثابت یا آویزان کردن ابزار از مرکزگرانش خود توسط یک وسیله متعادل کننده ،

5 -ابزاري را بکار گیرید که با حداقل نیرو کار کنند.

دستگیره هاي ثابت بر روي ابزارهاي موتوري ، نیروي لازم براي کار با آنها را افت می دهد.

6 -براي ابزارهاي دستی ، دسته اي باضخامت ، طول و شکل مناسب براي به دست گرفتن راحت آن تهیه کنید

7 -هنگام استفاده از ابزار ، مچ دست در حالت طبیعی قرار گیرد

8 -ابزارهایی تهیه کنید که دسته هاي آنها اصطکاك کافی یـا محـافظی بـراي جلوگیري ازسر خوردن و گاز گرفتن داشته باشد

9 -براي جلوگیري از سوختگی و برق گرفتگی ، ابزار داراي عایق مناسب تهیه کنید.

10 -براي هر ابزار ، جایی معین کنید اگر هر ابزار جاي خاصی داشته باشد ، کارگران آنها را به راحتی پیدا کـرده و همیشه از ابزار مناسب استفاده خواهند کرد ابزارهایی را که بطور مکرر مورد استفاده قـرار میگیرنـد نزدیـک بـه محـل استفاده قرار دهید کشیدن طرح هر ابزار ، بر روي تخته ابزار ، گذاشتن آنها را سرجاي خود آسان می کند و به آنها نظم داده و مانع گم شدن آنها می شود

11 -ابزارهاي دستی را بطور مرتب بازدید و تعمیر کنید : ابزاري که درست کار نمی کنند باعث هدر رفتن وقت ونزول بهره وري می شوند . علاوه بر این ابزار سرویس نشده باعث حوادث شده و ممکن است آسیب هاي ناگواري به بار آورند

12 -کارگران بایستی آموزشهاي لازم جهت استفاده از ابزار برقی و رعایت اصول ایمنی در کار با آنها را دیده باشند

طراحی ایستگاه کار

جهت بهبود طراحی ایستگاه کار رعایت نکات زیر توسط کارگر الزامی است:

1 -ارتفاع کار براي هر کارگر باید در حد آرنج یا کمی پایین تر از آن باشد .

در حالت نشسته سطح کار باید در حد آرنج باشد

توجه : *اگر براي انجام کار نیرویی به طرف پائین وارد می شود سطح کار را باید کمی پائین ترآورد. ( شکل در اسلاید بالا) *براي انجام کارهاي دقیق ، سطح کار باید کمی بالاتر از آرنج باشد تا کارگرنقطه کار را درست ببیند.

براي استفاده ازصندلی مناسب بایستی به نکات زیر توجه نمود:

1 -ارتفاع مناسب صندلی ارتفاعی است که کارگر بتواند پاهایش را روي زمین گذاشته و بدون فشار بر پشت پا روي صندلی بنشیند.در صورت فرصت بهتر است ازصندلی با ارتفاع قابل تنظیم استفاده گردد

2 -اگر قابلیت تهیه صندلی قابل تنظیم وجود ندارد هر کارگر بایستی صـندلی مناسب خود داشته باشد ویا از زیر پـایی و تشـکچه بـراي ایجـاد ارتفـاع مناسب خود استفاده کند.

3 -براي ایجاد تکیه کاه کمر کارگر میتوان از پشتی بالشـتکی در 15 الـی 20 سانتی متري کمر استفاده نمود وچون بیشتر افراد هم به جلو و هم به پشت لم می دهند پشتی صندلی باید قسمت بالاي پشت را هم براي لم دادن بـه عقب محافظت کند.

4-کف صندلی بایستی تا حد متوسط بالشتک دار باشد به طوري که نـه زیـاد سفت باشد و نه زیاد نرم تا کارگر بتواند به آسانی تغییر وضعیت دهد.

5 -صندلی باید تحرك لازم براي کار و تغییر حالت نشسـته را داشـته باشـد . صندلی هاي چرخ دار پنج پایه براي بسیاري از کارها مناسب می باشد.

ایستگاه کار ایستاده :

1 -در حالت ایستاده ، ارتفاع دست باید کمی پائین تر از آرنج باشد.

2 -در کار سوار کردن قطعات سبک یا بسته بندي زیاد ، ارتفاع دست باید 10 تا 15 سانتی متر پائین تر از آرنج باشد.

3 -اگر نیاز به اعمال نیروي زیاد است ، سطح کار پائین تر بهتر است ، تااز وزن بدن براي انجام آن کمک گرفته شود.

اهداف ارگونومی در طراحی ایستگاه کار

-کم شدن میزان خطر آسیب هاي اسکلتی عضلانی

- بیشتر شدن بهره وري

- صعود ایمنی

- بهبود کیفیت کار

- نزول خستگی و اشتباهات

برگزار کننده دوره :آکادمی ایمنی و بهداشت hselea

تلفن: 03137777403 الی 03137777405

تلگرام/واتساپ:09109909003

سوالات متداول

آخرین اطلاعات درباره براي چیست؟

جدیدترین اطلاعات و تغییرات مربوط به براي در این گزارش ارائه شده است.

آموزش مجازی ارگونومی در محیط کار(مقدماتی) چیست؟

در این مطلب اطلاعات، جزئیات و نکات مرتبط با آموزش مجازی ارگونومی در محیط کار(مقدماتی) بررسی شده است.

چرا آموزش مجازی ارگونومی در محیط کار(مقدماتی) اهمیت دارد؟

این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.