آموزش

درباره سایت

آخرین مطالب

امکانات وب

دوره مجازی شیمی حریق-آکادمی ایمنی و بهداشت hselea

شيمي را مي توان به صورت علمي كه با توصيف خصوصيات ، تركيب و تبديلات ماده سرو كار دارد تعريف كرد و يا با بيان ديگر علم شيمي با تركيب و ساختمان مواد و نيروهايي كه اين ساختمانها را بر پا نگهداشته سروكار دارد ، اما اين تعاريف نارسا است . تأثير متقابل شاخه هاي علوم جديد ، تشخيص حدود آنها را مشكل كرده است آن چنان كه تقريباً غيرممكن است پهنه اي از علم را محصور كرد و گفت اين علم شيمي است و يا اين علم شيمي حريق است .

شناخت مواد شیمیایی خطرناک

دوره مجازی شیمی حریق-آکادمی ایمنی و بهداشت hselearn

تری نیتروتولوئن ( تی ان تی ) : C6H2 (NO2) 3CH3

خواص :

جامدیست بی رنگ یا زرد روشن و بصورت کریستال یا قطعات کوچک یا بصورت حبه می باشد. وزن مخصوص آن 65/1 گرم بر سانتیمتر مکعب و نقطه ذوبش 80 درجه سانتیگراد است. در آب غیر محلول ودر الکل و اتر قابل حل می باشد.

موارد استفاده:بعنوان یک ماده منفجره قوی استفاده می شود.

خطرات آتش سوزی و انفجار :

تی ان تی جزء مواد انفجاری قوی طبقه بندی می گردد، مقادیر کم آن درهوای آزاد به آرامی می سوزد. در اثر انفجار آن حرارت خیلی زیاد تولید می گردد. مقادیر زیاد آن در صورت اشتغال منفجر می شود.ماده فوق در اثر شوک قوی یا حرارتهای زیاد ( حدودا 240 درجه سانتیگراد ) منفجر می گردد.

2C6H2( NO2) 3CH3 12CO +5H2+3N2+2C

خطرات بهداشتی :

سبب تحریکات پوستی و سیستم تنفسی می گردد، تماس طولانی با گرد و غبارات آن سبب ایجاد بیماریهای پوستی می شود.مقدار حد آستانه مجاز آن 5/1 میلی گرم در متر مکعب هوا است از دستگاه تنفسی یا فیلتر مناسب استفاده نمائید.

طریقه اطفاء حریق :

هنگام نزدیک شدن به اینگونه مواد انفجاری که در معرض شعله و حرارت قرار گرفته اند بی نهایت احتیاط بنمائید.

هیچگونه تلاش جهت اطفاء حریق آن از نزدیک ننمائید مگر اینکه از راه دور توسط سر لوله هائی که بر روی برجکهای مخصوص وصل شده یا توسط سیستم های ثابت اطفائی که در انبارها در نظر گرفته شده بتوان حریق را کنترل نمود.عامل مؤثر در اطفاء ماده فوق آب می باشد.اطراف حریق باید تخلیه گردد.به هنگام عملیات از لباس مفصلاً ایمن و دستگاه تنفسی استفاده نمائید.

هنگام نگهداری و حمل ونقل :

در مخازن فلزی که در داخل جعبه های چوبی قرار داده شده اند وجعبه های چوبی یا فیبری که معمولاً وزن خالص مواد داخل آنها بیش از 60 پاند نباشد نگهداری و حمل ونقل می گردد . باید در انبار مخصوص مهمات و دور از مواد منفجره ای که بعنوان چاشنی مصرف می شوند ( مانند فولمینات جیوه یا نقره ) نگهداری گردد.ازرسیدن ضربات فیزیکی به این مواد یا ظروف محتوی آن خودداری شود. دور از مواد اکسید کننده و مواد قابل اشتعال و منابع حرارتی نگهداری گردد.

تری نیترو بنزن: C6H3( NO2)3

خواص :

بصورت کریستالهای زرد کم رنگ با نقطه ذوب 122 درجه سانتی گراد می باشد.

موارد استفاده :در شناسایی و تخلیص نمودن هیدروکربن ها و تهیه اسید پیکریک مصرف می گردد.

خطرات آتش سوزی و انفجار :

در گروه مواد منفجره قوی طبقه بندی می شود.در برابر ضربه یا حرارت فوق العاده حساس می باشد.در اثر حرارت تجزیه شده وتولید اکسیدهای فوق العاده سمی نیتروژن می نماید. با مواد اکسید شونده شدیداً واکنش می نماید.

خطرات بهداشتی :سبب تحریکات تنفسی می گردد. ماده فوق تولید ترکیبات سمی در اثر سوختن می نماید.در هنگام عملیات از دستگاه تنفسی استفاده نمائید.

طریقه اطفاء حریق :

بطور کلی در نزدیک شدن به محل حریقهای موادی که در اثر حرارت یا شعله منفجرمی شوند، فوق العاده احتیاط کنید.در مواقعی که اینگونه مواد دچار حریق شده باشند هیچگونه کوششی جهت اطفاء آن از فاصله نزدیک ننمائید، مگر اینکه توسط سیستم های ثابت اتوماتیک و یا سرلوله هائی که بر روی برجکهای ثابت مستقر نموده اید بتوانید حریق آنرا کنترل نمائید. بعد از اطفاء حریق جهت عملیات نجات و امداد و ارزیابی محل از دستگاه تنفسی استفاده کنید.

طریقه نگهداری و حمل ونقل :

ماده مذکور در داخل بسته های کاغذی یا پارچه ای مقاوم ویا ظروف فلزی که درداخل جعبه های چوبی قرارگرفته اند وزن خالص آنها بیش از 60 پوند نمی باشد نگهداری وحمل ونقل می گردد.این ماده باید در داخل انبارهای دائمی مهمات نگهداری گردد، و در برابر آسیبهای فیزیکی محافظت شود.این مواد منفجره قوی باید دور از چاشنی های انفجاری نگهداری شوند ماده مذکور باید جدا از مواد اکسید کننده و مواد قابل اشتعال ومنابع حرارتی نگهداری گردد.

تولوئن –2 و 4- دی ایزوسیانات : CH3C6H3(NCO)2

خواص :

مایعی است سفید تا زرد کم رنگ با بوی تند و زننده، نقطه ذوب آن 5/21 5/19 درجه سانتیگراد و وزن مخصوص آن 22/1 گرم بر سانتیمتر مکعب است. قابل حل در اترواستون و دیگر حلالهای آلی می باشد.

موارد استفاده :جهت تهیه پلی اوراتان، لاستیکها و بعنوان اتصال دهنده زنجیره ها در نایلون مصرف می شود.

خطرات آتش سوزی و انفجار:

مایعی است قابل اشتعال وبخارات آن درهوا تشکیل یک مخلوط قابل انفجار میدهند، حدود اشتعال آن 9/0 تا 5/9 درصد حجمی بخارات ماده فوق درهوا می باشد.

با آب واکنش نموده و تولید دی اکسید کربن می نماید.با ترکیباتی که هیدروژن فعال دارند بشدت واکنش می کند.

خطرات بهداشتی :تحریکات شدید پوستی ایجاد می نماید. در صورتیکه بخارات آن تنفس شود سبب آسیب دیدگی شدید ریه ها می گردد.حد آستانه مجاز آن 1/0 قسمت در میلیون می باشد.به هنگام کار با ماده فوق باید از فیلتر مناسب یا دستگاه تنفسی استفاده شود.

طریقه اطفاء حریق :

جهت اطفاء حریق آن از آب بصورت اسپری، دی اکسید کربن و یا پودر شیمیایی استفاده کنید به هنگام عملیات از لباس ایمن ودستگاه تنفسی استفاده نمائید. بعد از خاتمه عملیات کلیه لباسهای خود را تعویض نموده و استحمام نمائید.

طریقه نگهداری و حمل ونقل :

در مخازن فلزی یا اتومبیلهای تانکردار نگهداری حمل و نقل می گردد.در برابر آسیبهای فیزیکی باید محافظت گردد.انبار نگهداری آن باید خشک وخنک و مقاوم در برابر آتش ومجهز به تهویه مناسب باشد. در صورت نگهداری در تانکر ها باید از یک گاز خنثی مانند نیتروژن جهت جلوگیری از خطرات اشتعال یا انفجار در قسمت خالی مخزن استفاده نمود.

اداره بهداشت و ایمنی مرجع اصلی مواد آتش زا است و مقامات آتش نشانی و محلی نقش ثانویه دارند در حالی که با این وجود همکاری نزدیک با هم دارند. مقادیر کمی از مواد اشتعال زا را می‌توان در اکثر محل‌های کار یافت. نگهداری و استفاده از چنین کالاهایی برای هر کاری که بشود می‌تواند خطری جدی ایجاد کند مگر اینکه اصول اولیه ایمنی رعایت شود. اگر از مواد اشتعال زا و انفجاری استفاده می‌کنید، این راهنما به شما کمک می‌کند:

انواع بسیار زیادی از مواد شیمیایی آتش زا در محل کار یافت می‌شود. آنها از موارد واضح مانند بنزین، رقیق کننده رنگ، گازهای جوشکاری و سوخت‌های گرمایشی تا موارد نه چندان واضح، به عنوان مثال. مواد بسته بندی، گرد و غبار حاصل از نجاری و گرد و غبار مواد غذایی مانند آرد و شکر و غیره. سه ماده برای آتش سوزی مورد نیاز است: سوخت با غلظت مناسب، تامین هوای خوب و منبع اشتعال. اگر این مواد را کنترل کنید، می‌توان از آتش سوزی جلوگیری کرد.

نکاتی در خصوص نگهداری ایمن مواد شیمیایی
ذخیره سازی، انبارش و نگهداری ایمن مواد شیمیایی باید از شناسایی صحیح این مواد، خطرات ذاتی و خواص آن ها آغاز گردد. از آنجایی که بسیاری از مواد شیمیایی بسته به میزان غلظت یا مقدار حجم خود، دارای خطرات مختلف و با میزان تأثیر و پیامدهای گوناگون هستند، ارائه یک فرمول خاص برای استفاده از تجهیزات حفاظت فردی برای آن ها چندان کار صحیحی به نظر نمی رسد و باید برای هر شرایط خاصی تمهیدات خاص و ویژه ای در نظر گرفته شود. با این حال ملاحضات عمومی نظیر دما، کنترل جرقه و نقطه شعله زنی، تهویه، جداسازی و تفکیک و نیز تمهیدات شناسایی آن ها می تواند به صورت راهنمایی هایی عمومی مطرح گردد.
تکنیک هایی نظیر جداسازی (استفاده از عامل فاصله)، تفکیک (استفاده از جداسازی فیزیکی) و یا ایزوله کردن با توجه به میزان و شدت خطر، مقدار ماده شیمیایی ذخیره شده، اندازه ظروف نگهداری، قابلیت ضد ضربه و نشکن بودن ظروف و ... به کار برده می شود. خواص فیزیکی و اندازه ظروف محتوی ماده شیمیایی ممکن است ذخیره کنندگان را به تولید یا تبعیت از دستورالعمل ها و روش های خاص اجرایی ایمن در این خصوص سوق داده و مجاب نماید. تهویه مناسب برای مواد شیمیایی لازم است چرا که ممکن است این مواد حاوی (متصاعد کننده) بخارات خطرناکی نظیر بخارات قابل اشتعال و انفجار، خورنده، سمی و یا آزاردهنده باشند. این مهم زمانی که مواد شیمیایی ذخیره شده در گروه مواد فرارّ قرار گیرد، اهمیت ویژه ای پیدا می کند.
مایعات قابل اشتعال باید ضمن برچسب گذاری صحیح و شفاف (خوانا) در کابینت های مخصوص نگهداری شوند که حداقل توانایی نگهداری این مایعات ۳۰ دقیقه در زمان آتش سوزی (خاصیت ضد حریق بودن) را دارا باشند در ادامه این محفظه ها باید مقاومت کافی در برابر حوادثی که منجر به ضربه و تخریب می شوند را داشته باشند.
با توجه به توانایی واکنش مواد شیمیایی با یکدیگر، لزوم دقت به این مواد بسیار مهم و ضروری است و شناسایی مواد ناسازگار از اهمیت حیاتی برخوردار است. تفکیک و چیدمان مواد شیمیایی، هیچ گاه نباید طبق حروف الفبا، میزان استفاده یا سهولت دسترسی انجام شود بلکه تفکیک و نگهداری مواد شیمیایی باید بر پایه کلاس و گروه خطر مواد شیمیایی و ناسازگار بودن آن ها نسبت به یکدیگر طراحی و اجرا گردد.
در برخی موارد مسئولین یا دانشجویان و کارشناسان ناگریز از نگهداری مواد شیمیایی در یخچال یا فریزر هستند که نباید با یخچال عمومی (با استفاده معمولی و حاوی مواد خوراکی) یکی باشد. علاوه بر این مایعات قابل اشتعال نباید در یخچال ها و فریزرهای معمولی نگهداری شوند بلکه باید از وسائل برودتی که برای همین منظور طراحی و ساخته شده اند، استفاده شود. در ادامه نگهداری هر گونه حلال قابل اشتعال در نزدیکی هر گونه منشاء و منبع جرقه و شعله از وسایل الکتریکی و الکترونیکی گرفته تا جایی که فرصت تخلیه الکتریسته ساکن وجود داشته باشد، ممنوع است.
قانون قطعی مبنی بر اینکه مواد در چند گروه باید تفکیک شوند وجود ندارد. میزان، دقت و درجه تفکیک بسته به میزان ریسک حاصل از انبارش مواد شیمیایی می تواند تغییر پیدا کند. ایزولاسیون مواد شیمیایی طبق کلاس ها و گروه بندی های خطر پایه، بسیاری از واکنش ها و حوادث احتمالی را که بر اثر تبخیر، نشت و یا شکستن ظروف به وجود می آید را حذف خواهد کرد.

جهت شرح بیشتر به سایت https://hselearn.ir مراجعه کنید.

جهت سهولت در پیشگیری و کنترل آتش سوزی، حریق ها را طبق ماده سوختنی به دسته های مختلفی تقسیم بندی می کنند. با توجه به استاندارد NFPA آمریکا حریق به 5 دسته ABCDK و با توجه به استاندارد اروپا و استرالیا حریق به 6 دسته ABCDEF تقسیم می شود. گروه ABD در تمامی استانداردها مشابه هم و گروه C در آمریکا شامل حریق های الکتریکی و برقی و در استاندارد اروپایی حریق C مربوط به گازهای قابل اشتعال می باشد. گروه K در استاندارد آمریکا و گروه F در استاندارد اروپا برای آتش سوزی ناشی از روغن های خوراکی مورد استفاده قرار می گیرند. تقسیم بندی کشور ما ایران مطابق استاندارد اروپایی است که مورد تایید ISO نیز می باشد.

گروه A: آتش سوزی مواد جامد و طبیعی که معمولاً ساختار آلی دارند. مانند چوب و کاغذ، پارچه و پلاستیک که پس از سوختن از خود خاکستر بر جای میگذارند. مبنای اطفای این خاموش کننده ها خنک بودن می باشد. جهت اطفای این نوع حریق از خاموش کننده محتوی آب و آب کف استفاده می شود. خاموش کننده های مربوط به این نوع دارای علامتی مثلث شکل و سبز رنگ با نشان A هستند.

گروه B: آتش سوزی مایعات قابل اشتعال و یا جامدات قابل اشتعال تبدیل شونده به مایع، مانند بنزین، روغن، گازوئیل و ... . مبنای اطفای این حریق ها خفه کردن (رقیق کردن اکسیژن) می باشد. جهت اطفای این نوع حریق، از خاموش کننده محتوی پودر خشک شیمیایی، کف و ماسه خشک استفاده می شود. خاموش کننده های مناسب این دسته دارای برچسب مربع قرمز رنگ با علامت B هستند.

گروه C: آتش سوزی ناشی از گازها یا مایعات و یا مخلوطی از آنها که قابلیت تبدیل شدن به گاز را دارند. مانند بوتان، پروپان، گاز مایع و گاز شهری. راه اطفای این گروه حریق خفه کردن و یا جداسازی (قطع سوخت) می باشد. جهت اطفای این نوع حریق، از خاموش کننده محتوی پودر خشک شیمیایی استفاده می شود. خاموش کننده های مناسب این دسته دارای برچسب مربع آبی رنگ با علامت C هستند.

گروه D: آتش سوزی فلزات قابل اشتعال مانند منیزیم، لیتیوم، سدیم، پتاسیم و ... . مبنای اطفای این حریق ها خفه کردن (رقیق کردن اکسیژن) می باشد. جهت اطفای این نوع حریق از خاموش کننده محتوی پودر خشک مخصوص مانند TEF که از کیفیت بالایی برخوردار باشد، استفاده می شود. استفاده از خاموش کننده های حاوی آب در این گروه بی اثر و حتی گاهی خطرناک است.

گروه E: آتش سوزیهای الکتریسیته شامل حریق های وسایل الکتریکی و الکترونیکی مانند کامپیوتر، رادیو، تلویزیون، گرم کن برقی و ... . راه اطفای این نوع از حریق ها قطع جریان برق و سپس خفه کردن حریق با گاز co2 (عایق جریان الکتریسیته) یا هالن و یا هالوکربن می باشد. خاموش کننده هایی که قابلیت کنترل آن را دارند با حرف E نمایش داده می شوند.

گروه F: آتش سوزیهای ناشی از سوختن روغنهای خوراکی که بیشتر در آشپزخانه ها و رستوران ها مورد استفاده قرار می گیرند. مبنای اطفای این حریق ها جداسازی می باشد. سیستم اطفاء حریق واتر میست (Water-mist) و یا استفاده از پتوی ضد حریق جهت خاموش نمودن این گروه مناسب می باشد.

جهت گزارش‌ها بیشتر و ثبت نام در دوره آموزشی شیمی حریق با پشتیبانی تماس بگیرید.

تلفن:03137777403 الی 03137777405

تلگرام/واتساپ:09109909003

سوالات متداول

چرا دوره مجازی شیمی حریق-آکادمی ایمنی و بهداشت hselearn اهمیت دارد؟

این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.